OPC kiếm tiền kiểu gì?
Khi mình chia sẻ với mọi người rằng mình đang thử nghiệm làm OPC, thì phản xạ đầu tiên của mọi người sẽ đều kiểu: OPC thì kiếm tiền kiểu gì?
Câu hỏi này nó cũng rất thực tế thôi, nhất là ở Việt Nam. Người ta không quan tâm lắm "AI native company" là gì, lợi thế của "one" ra sao, hay company xoay quanh "man" thì thế nào? Cái người ta quan tâm đầu tiên là nó kiếm tiền được không? Và ra sao? Nhất là khi công ty chỉ có một người?
Đây thực ra cũng là vấn đề đầu tiên mình nghĩ đến khi quyết định làm OPC, dù là chủ đề mình viết khá lâu sau các topic về "One", "Man" và "Company".
Nói về tiền không có gì là xấu, thậm chí cần thiết. Kể từ khi chính thức nhảy sang lĩnh vực công nghệ hồi 2019, có lẽ thứ mình thay đổi nhiều nhất là mình luôn nghĩ đến tiền đầu tiên. Well, giống như cái câu gì đó người ta hay nói về chiến tranh: Người nghiệp dư bàn chiến thuật/chiến lược, chuyên gia bàn hậu cần, thì mình nghĩ người khởi nghiệp lần thứ nhất sẽ bàn về sản phẩm, lần thứ 2 sẽ bàn về kênh phân phối, lần thứ 3 thì chỉ bàn về tiền mà thôi.
Cộng thêm trải qua 1-2 mùa blockchain, khái niệm "tiền" đối với mình nó cũng không chỉ còn là...tiền nữa, mà là sự ghi nhận giá trị, là thước đo của hiệu quả, là máu dự trữ, là niềm tin của người xung quanh. Đến cả chơi game giờ mình cũng chơi theo kiểu để tiền có lãi kép chứ không chơi kiểu tất tay như trước nữa.
Thế nên chủ đề kiếm tiền kiểu gì là chủ đề hết sức nghiêm túc khi nói về OPC.
Thứ nhất, khi quyết định làm OPC, bạn hãy nghĩ đến việc kiếm tiền đầu tiên. Khó khăn đầu tiên của OPC không phải là bạn chỉ có "một mình", mà là bạn cần thuyết phục những người thân thiết xung quanh tin vào cái sự "một mình" của bạn. Và có lẽ cũng là để chính bạn tin vào bạn nữa. Cái này thì mỗi người sẽ có cách riêng khác nhau thôi, nhưng trộm vía là sau khi chuyển chính thức là sau 1 tháng chuyển sang làm mô hình OPC, mình đã tạm đủ kinh phí để "run" tiếp cái OPC này tới hết Quý II. Một hình ảnh (chuyển khoản) bằng ngàn lời nói, đó là triết lý của vợ mình, và nói chung mình nghĩ cũng nên thế. Khi bạn làm OPC, điều đầu tiên là bạn cần có dòng tiền dương từ những tháng đầu, để tạo niềm tin cho chính bạn và những người xung quanh.
Tiếp đến, nhìn dài hạn hơn, mình không thử nghiệm OPC chỉ vì thích "một mình", mà mình làm vì tin rằng OPC là mô hình doanh nghiệp có tiềm năng tạo biên lợi nhuận cao hơn hẳn các mô hình truyền thống.
Tư duy thật kĩ về các biz model tại Việt Nam, sẽ nhận thấy chủ yếu là mấy mô hình:
1. Mô hình thâm dụng lao động: từ outsource, cho tới làm xưởng...bản chất là tận dụng nhân công giá rẻ
2. Mô hình thương mại: mua rẻ từ chỗ A và về bán lại chỗ B
3. Mô hình đấu thầu: tìm cách chia bánh từ một nguồn chi tiêu đã có
Các mô hình này rất khó thực hiện Chuyển đổi A.I, vì margin thấp do cạnh tranh cao dẫn đến khó đầu tư sâu R&D và chi phí công cụ A.I, và vì phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con người, khó scale. Trong bối cảnh kinh tế giảm phát toàn cầu, xu hướng chắc chắn là cost của các mô hình này sẽ ngày càng tăng cao, bào mỏng hơn nữa margin. Đây là điều đã đang xảy ra đối với các công ty outsource phần mềm, các seller trên sàn, các agency và cả các đơn vị B2B.
Làm sao để thoát ra được? Cần làm đồng thời cả 3 việc:
1. Bán hàng cho nước ngoài, hoặc bán hàng cho đội bán hàng cho nước ngoài. Chênh lệch tỉ giá là cơ hội lớn nhất cho việc tăng margin
2. A.I Native từ đầu, giảm cost cố định xuống tối đa, để sản xuất với mức sàn cost mới (là sàn khi thị trường đã điều chỉnh về mức tất cả đều dùng A.I)
3. Sản xuất những thứ có thể scale, không sản xuất thứ phụ thuộc vào con người?
Và OPC chính là môi trường lý tưởng để BUỘC bạn phải làm điều đó và tư duy theo góc độ đó.
Nhưng đó là mục tiêu, còn ngay cả trong giai đoạn chuyển giao, OPC cũng sẽ có các phương thức đặc thù để bạn có thể chọn lựa và tạo ra doanh thu, mà tương thích với kỉ nguyên A.I. Đó là:
1. Overemployment: với năng suất tăng lên nhờ vibe working cùng A.I, OPC có thể đảm nhiệm công việc của 3-5 job truyền thống
2. Service as a software: cung cấp các dịch vụ chưa thể scale, nhưng được sản xuất 80-90% bởi hệ thống Agentic A.I (hãy hình dung các kênh Youtube affiliate, các mô hình học tập dạng interactive...)
3. Đóng gói skill chuyên môn: với lợi thế sống trong môi trường AI-Native, OPC có thể tự nhân bản một phần kĩ năng lõi của mình để cung cấp cho những người khác. Skill market là một thị trường khổng lồ.
Và tất nhiên là còn vô vàn những cách thức kiếm tiền truyền thống khác nữa mà OPC có thể tham gia vào, và cả những cơ hội bất ngờ trong tương lai vẫn thường xảy ra đối với các xu hướng sớm.
Nhưng điều quan trọng nhất là gì?
Đó là khi làm OPC, bạn biết rõ tiến đến từ đâu. Bạn có thể win, có thể fail, nhưng chắc chắn bạn phải đưa ra phán đoán, hành động theo nó, và nhận được kết quả hoặc bài học, hoặc cả hai. Dù sao thì trong một thế giới ngày càng bất định, thì chắc chắn kĩ năng dám nghĩ dám làm, dám ăn đòn đó cũng sẽ giúp bạn sống sót tốt hơn là ngồi yên một chỗ và lo sợ cơn bão ập đến.
