Yếu tố One trong OPC: không chỉ là "một người" mà là "một tầm nhìn, một con đường, một ước mơ, một niềm tin"

Yếu tố AI Native trong Company mình đã viết rồi, yếu tố Man trong lấy con người làm trung tâm cũng đã giải quyết xong, hôm nay mình viết tiếp về yếu tố One - yếu tố sẽ định hình sự khác biệt về phương thức hoạt động của OPC so với công ty truyền thống.

Đầu tiên khi nhắc về "One" trong OPC, chắc hẳn mọi người đều nghĩ ngay tới yếu tố "một người". Điều này đúng nhưng chỉ là biểu hiện về bề mặt.

Đã làm Company, nghĩa là một hệ thống, thì số lượng con người không bao giờ giới hạn ở một, mà sẽ luôn có xu hướng mở rộng ra "many". OPC cũng không có nghĩa sẽ không mở rộng thành "many".

Tuy nhiên khác với công ty truyền thống, OPC không nhìn nhận "one" như việc thiếu nguồn lực và cố gắng mở rộng ra "many" nhanh nhất, thì OPC lại coi "one" có tính chiến lược, và cố gắng duy trì tình trạng "tiểu quốc quả dân" (nước nhỏ dân ít) một cách chủ động.

Vì sao nói giữ "one" là vấn đề chiến lược của OPC:

1.Trong môi trường kinh doanh biến động, con nào càng "to" con ý càng dễ chết

Trong một môi trường ít thay đổi, thì "to" đồng nghĩa với lợi thế. Nhưng khi môi trường biến động liên tục như hiện nay, thì "to" lại thường đồng nghĩa với chậm, thiếu linh hoạt, dễ bị đánh bại, còn "nhỏ" thì lại cực kì linh hoạt.

Ví dụ thực tế: các loài to như khủng long đã diệt chủng từ lâu, còn các loài bé như kiến thì vẫn tồn tại và sống ổn cả 100 triệu năm nay.

Trong bối cảnh tác động của A.I không chỉ dừng lại ở mức công cụ, mà thay đổi sâu sắc cơ cấu nhân lực doanh nghiệp, thì OPC là một mô hình tương thích với A.I về dại hạn, chưa kể bắt đầu sớm còn có những lợi thế.

2.Sự đơn giản và hiệu quả của n=1

Có rất nhiều thứ trong doanh nghiệp sẽ tăng theo hàm mũ khi n tăng. Ví dụ chi phí cố định (văn phòng, điện nước...), số tin nhắn qua zalo (aka số lần interrupt nhau trong giờ làm việc), số dữ liệu bị phân tán, số tình huống dẫn đến bất đồng...

Trong khi đó, khi n=1 thì rất nhiều thứ được đơn giản hóa. Chi phí văn phòng=0, hầu hết phần mềm được dùng miễn phí ở n=1, chi phí truyền thông, chi phí thuế...đều giảm tối đa.

Đến cả ngưỡng doanh thu tối thiểu cần đạt cũng ở mức tối thiểu, giúp OPC tồn tại được trong thời gian dài hơn, và thậm chí vẫn sinh tồn được trong các điều kiện thị trường khắc nghiệt.

3.Sức mạnh của việc không phải giải thích

Trong môi trường kinh doanh hiện nay, Tốc độ ngày càng trở thành một yếu tố chính của thành công.

Khi nghĩ kĩ về tốc độ, thì khác biệt không nằm ở nguồn lực, mà nằm ở khả năng hành động mà không cần giải trình.

Với đa số tổ chức, để làm một điều gì đó mới, người lãnh đạo phải thuyết phục nhân viên, hoặc nhân viên phải thuyết phục lãnh đạo, hoặc một bên tư vấn bên ngoài sẽ phải thuyết phục cả hai bên.

Còn ở OPC, tốc độ thực thi là tốc độ từ suy nghĩ truyền đến bàn tay. Mỗi founder OPC chỉ cần hành động theo điều mà mình cho là đúng.

Ví dụ như câu hỏi CEO có nên học vibe code không? Ở OPC, vấn đề ko phải là tranh cãi, mà là cứ học thôi. Học và làm thử. Thấy hiệu quả thì đào sâu, thấy không hiệu quả thì dừng.

4.Sự dũng cảm của Một

Con người là động vật bầy đàn, xu hướng tự nhiên là muốn đi cùng nhau. Đi một mình đồng nghĩa với hiểm nguy. Do đó khi bắt đầu một công việc, người ta hiếm khi chọn "one", mà thường đi rủ những người khác cùng làm.

Nhưng dám đi một mình, lại là phẩm chất cần có để chọn đi những con đường đúng nhưng khó. Hầu hết những phong trào thu hút đông đảo người tham gia từ trước tới nay đều bắt đầu bằng việc có những người dám đi một mình: đạo Phật bắt đầu từ khi Thái tử Tất Đạt Đa trốn khỏi hoàng cung trong đêm, phong trào Việt Minh khởi nguồn từ khi Hồ chủ tịch một mình lên con tàu buôn rời bến Bến Nhà Rồng. Không phải hành trình một mình nào cũng biến thành những phong trào, nhưng không có phong trào ý nghĩa nào lại không bắt đầu từ những hạt nhân dám đi một mình.

Trong kỉ nguyên A.I, có rất nhiều lãnh địa mới, không gian mới, thậm chí đi ngược với tư duy thông thường. Những nơi đó đòi hỏi phải có sự dũng cảm để đặt chân vào, mà trước hết là sự dũng cảm để dám bước đi một mình.

4.Sức mạnh của giới hạn

Sáng tạo thường được sinh ra từ sự thiếu thốn, giới hạn, bởi nó buộc con người phải "tư duy ngoài chiếc hộp".

OPC rõ ràng chịu các giới hạn của "một người": về thể chất, về tinh thần, về nguồn lực...nhưng cũng chính đó lại là động lực để "một người" đó phải phát huy tối đa những phần tốt nhất của bản thân:

• thay vì nghĩ nhiều thứ linh tinh, chọn lọc những thứ thực sự quan trọng để nghĩ
• thay vì chọn quy trình tốn nhiều sức người, thì ưu tiên quy trình tự động hóa cùng A.I từ đầu
• thay vì xây dựng dựa trên cảm hứng, thì xây dựng dựa trên hệ thống

...

Chỉ khi nào yếu tố "one" trong OPC đã được tối ưu hết cỡ, thì khi ấn biến "one" thành "many" mới thực sự cần thiết.

5.Sức mạnh của Niềm tin

Hôm rồi mình tờ cờ đọc được trong một status và thấy rất chạm "Người không bứt phá được không phải vì thiếu cơ hội. Mà vì họ đã đánh mất thói quen tin rằng hành động của mình có thể thay đổi kết quả. Còn người thoát ra được, khi quan sát thấy họ thường đều trải qua một khoảnh khắc. Không hẳn là thành công lớn, không hẳn là bước ngoặt nào đó hoành tráng. Chỉ là lần đầu tiên họ chịu trách nhiệm hoàn toàn cho một thứ gì đó và không chết. Từ đó mới bắt đầu build lại từng chút một"

Một đoạn văn rất bình thường, nhưng với mình nó chứa nhiều chiêm nghiệm. Từ bé tới lớn, chúng ta được học cách để thành công theo tập thể, hoặc chí ít là thành công theo một định nghĩa của tập thể. Tới mức mà chúng ta hình thành một tập quán nếu như không có tập thể chúng ta không thành công nổi.

Đây có lẽ là điều mà qua Vũ gọi là "nền văn hóa âm tính", thứ rào cản khiến người Việt chỉ thụ động muốn làm follower chứ không tin rằng mình có thể trở thành leader.

Trong OPC, chỉ có "one", không có ai là leader để đi theo, không có ai là loser để đổ lỗi cho thất bại, không có việc nào là của "other" để đá bóng trách nhiệm...Tất cả chỉ có "one", và "one" đó chịu trách nhiệm cho toàn bộ thành công lẫn thất bại.

Theo nghĩa đó, OPC có lẽ chính là "khoảnh khắc" mà những "người thoát ra được" phải trải qua, và đó là cái nền móng tâm lý để hình thành những thứ "many" về sau.

Kết luận:

OPC không chỉ có nghĩa là "công ty một người", mà là "giai đoạn một người của công ty". Đó cũng không phải là trạng thái công ty mới thành lập chỉ có một người, mà là lựa chọn chiến lược giữ nguyên doanh nghiệp ở một người để mài thật sắc bộ máy và tích hợp được A.I thật sâu.

Còn bạn nghĩ như nào về lợi thế và thách thức của OPC khi chỉ có "one man". Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn nhé.